Over een baan als oplossing voor alles, lui zijn en een zwaan...

Als je me een beetje zou kennen, dan zou je weten dat ik altijd het gevoel heb dat mijn leven vrij nutteloos is. Aangezien ik niet (meer) werk, althans niet in een officiële baan, ook geen vrijwilligerswerk (meer) doe, vul ik mijn leven eigenlijk voornamelijk in met voor mezelf te zorgen en me bezig houden met mijn vele hobby's.

Ik krijg nogal eens vaker commentaar op het feit dat ik (in de ogen van de ander) lui ben omdat ik niet werk of geen vrijwilligerswerk doe. En hoewel dat vast heel goed bedoeld is, word ik er ook best wel vaak moe, verdrietig en chagrijnig van. 

Er is namelijk een reden waarom ik geen officiële baan heb, dat lukte me namelijk niet. En vrijwilligerswerk heb ik best lang gedaan, maar ook daar ben ik wel klaar mee. Op dit moment in mijn leven doe ik dus 'niks' en dat is voor mij meer dan genoeg. Ik wil op dit moment ook niet anders en dat is voor veel mensen maar moeilijk te begrijpen. 

Ik ben al zó vaak in discussies/gesprekken beland waarin mensen vinden dat ik met al mijn kwaliteiten best een betaalde baan zou kunnen hebben en dat mijn leven dan zoveel zinvoller of zelfs beter zou zijn. En dat is dan meestal het moment dat mijn stekels aan alle kanten overeind gaan staan, want wie ben jij om voor mij te bepalen wat zinvol is en wat beter voor mij is? Besef je eigenlijk wel wat voor waarde oordeel je met zo'n opmerking geeft, hoe goed bedoeld ook, over mij en mijn huidige leven? Waarschijnlijk niet en dat is jammer.

Vaak wordt er gedaan alsof het hebben van een (al dan niet betaalde) baan zaligmakend is. Door het hebben van een baan klinkt het soms bijna alsof dat de oplossing voor alle (of toch veel) problemen zou zijn. En dat iedereen hier een stuk beter van wordt. En hoewel ik de redenering hier achter best wel begrijp, geldt dit echt niet voor iedereen. 

Voor veel mensen geldt dat ze zich, door het hebben van een (betaalde) baan, nuttiger gaan voelen, zich gewaardeerd voelen, ze weer mee tellen en dat ze er zowel structuur als zelfvertrouwen aan over houden. Met wat geluk (maar niet altijd) gaat ook je financiële plaatje erop vooruit. Allemaal super positieve dingen dus.

Ik weet alleen dat mijn ervaringen me iets anders leerden. Ik wéét best dat ik zat talenten heb en ik durf zelfs van een aantal dingen te zeggen dat ik er (heel) goed in ben. Van die laatste dingen heb ik ook lange tijd geprobeerd mijn baan te maken. 

Zo ontwikkelde ik dingen en gaf ik cursus/les. En dat vond ik ergens ook wel leuk, maar daar waar de meeste mensen na iets vaker te doen doorgaans steeds meer zelfvertrouwen krijgen, zich zekerder voelen en het gevoel hebben ergens beter in te worden, werkte dat bij mij eigenlijk juist averechts.

Als ik les of cursus moest geven, was ik dagen van tevoren al bijna (letterlijk) ziek van de zenuwen. Zelfs al had ik dit 'kunstje' al 50 keer gedaan, dan nog was ik keer op keer weer opnieuw zó ontzettend zenuwachtig. Als je me achteraf vroeg hoe het gegaan was, dan kon ik je dat niet vertellen. En niet uit 'valse bescheidenheid' zoals ik vaker naar mijn hoofd geslingerd kreeg, maar gewoon omdat ik het oprecht niet wist. 

Ik wist best dat ik goed was in wat ik deed, zelfs op mijn mindere dagen, maar door mijn eeuwige onzekerheid, bleef ik denken dat ik niet goed genoeg was, het niet goed genoeg deed en kostte het me keer op keer al mijn energie. 

Van één dagje (of een paar uurtjes) les geven moest ik bijna een week bij komen. Een week waarin ik niks méér kon, dan op de bank liggen en huilen. Gewoon omdat ik zo onzeker was over wat ik gedaan had, omdat de koek op was en omdat ik het even allemaal niet meer wist. Vaak genoeg ging deze vermoeidheid ook gepaard met suïcidale gedachten. En dat vinden mensen vaak over dramatisch, maar het is wat het is. 

Hoe vaak ik dingen ook deed, ik werd niet zekerder, iedere keer was het weer opnieuw een strijd en kostte het me al mijn energie en soms dus zelfs meer energie dan ik had. 

Voor mij was een baan dus zeker niet zaligmakend, het zorgde er eigenlijk voor, dat ik keer op keer opnieuw onderuit ging en dus mocht ik in overleg met het UWV stoppen met de dingen die ik deed. Gewoon, omdat zij ook tot de conclusie kwamen, dat dit niet goed voor me was. 

(En ik schrijf wel het woordje 'gewoon', maar voordat je van het UWV mag stoppen met een baan, is er echt wel heel wat aan de hand...)

Hoe moeilijk ik het ook vond, de knoop doorhakken en stoppen met de dingen die ik deed, gaf me een zekere rust. Nog steeds doe ik één of twee keer per jaar (met toestemming van het UWV) een soort van les en nog steeds word ik daar onzeker van, maar ik doe dit omdat ik het toch ook heel leuk vind, maar ik ben wel heel blij dat ik dit niet meer wekelijks hoef te doen.

Dus nu.... nu doe ik niks... althans in de ogen van andere mensen. Lekker de hele dag op de bank hangen, tv kijken, beetje wandelen, beetje hobbyen. Heerlijk vinden ze dat....Ze zouden zo met me willen ruilen.... 

En ik snap best wel dat het er aan de buitenkant zo uit ziet: ik heb een heerlijk leven, ik hoef niks, ik hoef niet op tijd op te staan, ik hoef niet naar een baas te luisteren, ik ben mijn eigen baas en ik kan altijd maar doen en laten waar ik zin in heb en gaan en staan waar en wanneer ik dat maar wil. Dus tja, wat wil ik nog meer?

En zoals ik al schreef ik (kan en ik) wil  het ook niet anders, dus misschien hebben al die mensen wel gelijk en ben ik gewoon lui.

De vraag is of dat dus ook daadwerkelijk zo is. Want goed, dat is dus de buitenkant. 

In realiteit ben ik stiekem een soort van zwaan: aan die buitenkant, boven het water, zie ik er heel relaxed uit, dobber ik lekker rustig in het water, met de stroom meedrijvend: lekker niks doen, een beetje dobberen.

Maar onder water gebeurt er zoveel wat niemand ziet: ik peddel me te pletter. Ik probeer voor mezelf te zorgen, maar mijn zelf bestaat uit nog zoveel andere zelven met allemaal andere behoeften, verlangens, belangen enzovoort. En geloof het of niet, daar moet ik allemaal rekening mee houden en over onderhandelen, want als ik dat niet zou doen, zou ik geen leven hebben. 

Ik ben de hele dag bezig met het sturen van mijn eigen gedachten (die als een soort van lawine in orkaan kracht rond razen), het onderhandelen met de stemmen, het opvoeden van de drie kids in mijn hoofd, scheidsrechter spelen, onderwijzer, opvoeder. Ik draai (zo goed en zo kwaad als dat lukt) een huishouden, doe de boodschappen, ben de kok, doe de was en probeer er voor anderen te zijn als dat ook maar even lukt. 

Dus eigenlijk al die dingen waarvan de hele wereld klaagde toen corona uitbrak: al die rollen tegelijkertijd uitvoeren, dat was niet te doen. En ik doe ze elke dag, al mijn hele (zelfstandige) leven lang.

Dus tja.... Noem me lui, blijf zeggen dat ik 'niks' doe. Dat mag, ik neem het je niet kwalijk (alhoewel, diep van binnen wel hoor). De mens ziet nu eenmaal wat hij wil zien. En terwijl jij naar me kijkt en blijft vinden dat ik daar heerlijk rustig een beetje met de stroom mee lig te dobberen en niks doe, peddel ik me onder water te pletter, ben ik doodmoe en heb ik de grootste moeite om dat zwanenlijf enigszins elegant boven water te houden. 

Dus sorry.... die baan en dat vrijwilligerswerk??? Dat kan er even niet meer bij. 

En wil je met me ruilen??? 

Prima, maar dan krijg je de onderwaterversie er ook bij! 

Zeker weten dat je het dan nog steeds wil?

plaatje: internet

Ervaringsdeskundigen zijn zo negatief over de GGZ..... en iets over cadeautjes.

Eens in de zoveel tijd mag ik werken Ik moet niet... ik ben namelijk 100% afgekeurd, dus ik mag...
En als ik dan ga werken, dan betekent dat meestal dat ik 'les' mag geven.

Eén van de klussen die ik het vaakst doe op dit moment, is het les geven aan GZ psychologen in opleiding over herstel en herstel ondersteunende zorg bij mensen met 'ernstige psychiatrische aandoeningen'.
Breek me de bek overigens niet open over die laatste term, want daar kan ik een heel ander epistel over schrijven, maar nu wil ik het over iets anders hebben. Misschien iets voor later...

Iedere keer loop ik tegen een aantal dezelfde dingen aan en die wil ik hier eens bespreken.

De studenten in deze groepen hebben eigenlijk al steevast commentaar dat ze mijn les moeten volgen (er is aanwezigheidsplicht, die overigens niet door mij bedacht is). Hun verweer: "we hebben al een les over herstel gehad" en dat klopt want tegenwoordig zit er nog een dagdeel specifiek over herstel in dit blok, dus ja, dit is het tweede dagdeel met (enige) overlap. Als je bedenkt dat deze opleiding meerdere jaren duurt (als ik me niet vergis) , dan vind ik dat het onderwerp herstel er vrij karig van afkomt.

Ik vraag dan altijd zo nonchalant mogelijk: "ok, ik hoor je. En hoeveel dagdelen heb je inmiddels over psychose of persoonlijkheidsstoornissen gehad?" Vaak krijg ik dan als antwoord dat dat geen goede vergelijking is, omdat dát onderdeel van hun beroep is en herstel niet. En dat is dan doorgaans weer het moment dat mijn schoenen uitvallen.
Hoe kun je, als psycholoog, beweren dat herstel niks met jouw beroep te maken heeft? Wat ben je dan aan het doen? Wat is het doel van al die 'interventies' die je met mensen uitvoert???
Kortom, oftewel mijn collega die die andere les over 'wat herstel is' heeft zijn/haar werk niet goed gedaan, oftewel er is nog heel veel werk aan de winkel.  En ik denk niet dat het aan het eerste punt ligt.

Een ander iets dat ik steevast terug hoor (of erger nog: terug lees in de schriftelijke evaluatie die ik achteraf toe gestuurd krijg, omdat mensen het in het evaluatierondje in de les niet zeggen), is dat ervaringsdeskundigen (ik in dit geval) altijd zo negatief zijn over de GGZ. En ja... ik vrees dat dat klopt, de meeste ervaringsdeskundigen zijn heel kritisch over de GGZ en dat wordt heel vaak als negatief gezien en vooral (als persoonlijke aanval) gevoeld, denk ik.

Ik moet dan altijd stiekem een beetje lachen want ik krijg/kreeg met regelmaat de wind van voren van collega ervaringsdeskundigen dat ik zo positief ben over de GGZ, niet kritisch genoeg. Dus ik probeer dan altijd maar te denken: wees maar blij dat mijn collega's hier niet stonden, want die hadden je alle hoeken van de GGZ kamer laten zien.

Maar ik snap het wel....
Alleen denk ik dat deze mensen vergeten dat door het verschil in rollen er altijd sprake van een verschillende kijk op zaken is.
Er is geen gelijkwaardigheid, de een is namelijk hulpVRAGER en de ander hulpGEVER. En dit gegeven zorgt al dat er sprake is van ongelijkheid.
De studenten in de groep vinden meestal dat zij het hartstikke goed doen en dat de ervaringsdeskundigen die zo negatief zijn, dus eigenlijk gewoon 'zeuren', of 'te kritisch zijn'.

En ik snap het, als ik aan de gevende kant zou zitten, dan zou ik het ook erg moeilijk vinden om toe te geven, of zelfs maar te willen accepteren, dat datgene dat ik geef niet altijd even goed ontvangen wordt....

Maar laat ik het dan eens zó proberen uit te leggen.
Stel je beste vriend is jarig en je bent uitgenodigd voor een feestje. Je hebt er zin in en duikt de stad in om het perfecte cadeau voor je vriend te vinden. Je zoekt en zoekt, wikt en weegt en je zoekt heel zorgvuldig het perfecte cadeau uit. Je besteedt er veel zorg en aandacht aan, pakt het prachtig in en vol overtuiging dat dit hét perfecte cadeau is en vol trots dat je dit gevonden hebt, ga je op pad naar het feestje.
Daar aangekomen overhandig je jouw 'perfecte cadeau'. En dan kunnen er een aantal dingen gebeuren:
1) je vriend is net zo enthousiast  als jij en ziet dit ook als het perfecte cadeau.
2) je vriend vindt het wel aardig maar is niet zo enthousiast als jij
3) je vriend vindt het HELEMAAL NIKS

Kortom, of je het perfecte cadeau voor je vriend gevonden hebt, ligt niet in jouw macht.

En dat is dus, in mijn ogen, ook wat er bij patiënten/cliënten/klanten/ gasten/ mensen in zorg (of noem maar een term) gebeurt. Uiteraard is de hulpverlener heel tevreden over de zorg (het cadeau) die hij aanbiedt en is hij ervan overtuigd dat hij het op de best mogelijke manier geboden heeft. (Als dat namelijk niet het geval zou zijn, dan mag je je achter de oren krabben of je (nog) wel in het juiste beroep zit.)
Maar de ontvangende mens kan de hulp die je aanbiedt heel anders zien en ervaren dan jij doet. Kan het zelfs als schadelijk/slecht ervaren, zonder dat jij dat zo bedoeld hebt.

En natuurlijk gaan wij, de ontvangende kant, er écht wel vanuit dat de gevende kant het beste met ons voor heeft en het goed bedoelt. Maar dat neemt niet weg dat het niet altijd zo uitpakt.

Moraal van het verhaal: Hulpverlening is als het geven van een cadeau. Je kunt er nog zoveel aandacht en zorg aan besteden en er zelf nóg zo tevreden over zijn. Uiteindelijk is het de ontvanger die bepaalt of iets een succes is of niet.

afbeelding: internet

ps: voor de duidelijkheid... Deze mensen zijn al psycholoog en ook in die functie werkzaam, maar zijn zich als het ware aan het 'specialiseren' (en ik geef toe dat dit ongetwijfeld een kromme uitleg is)